بازیافت تنها راه مقابله با زباله‌ها

t06
گذری بر تاریخچه مدیریت پسماند
نوامبر 26, 2018
t011
پوستر/ تولید پسماند در ایران چقدر است؟
نوامبر 26, 2018

بازیافت تنها راه مقابله با زباله‌ها

t05

یکی از چالش‌های جوامع امروزی ـ خصوصا کشورهای جهان سوم ـ دفع و بازیافت زباله‌ها است. بسیاری از زباله‌های تولیدشده‌ای مثل شیشه و پلاستیک، تجزیه نمی‌شوند و بعضی دیگر، زمان زیادی نیاز دارد تا دوباره به چرخه طبیعت بازگردد. اما بعضی زباله‌ها مانند پس‌مانده‌های غذا به‌زودی تجزیه و وارد طبیعت می‌شود.

يكي از مسایلي كه بسياري از كشورهاي جهان جزو برنامه‌هاي بهبود محیط زیست قرار داده‌اند، دفع صحیح زباله و تفكيك زباله از مبدا است. اين كار علاوه بر رعايت اصول بهداشتي، منجر به سلامت كالاهاي توليد‌شده از مواد بازيافتي هم مي‌شود.

در کشور ما جمع‌آوری زباله‌ها به عهده شهرداری می‌باشد و متاسفانه مردم هیچ نقشی در تفکیک زباله در مبدا ندارند. به این علت که تاکنون فرهنگ چگونگی برخورد با زباله‌ها در بین مردم جاگزین نشده است. شماری‌ از مردم هنوز نیاموخته‌اند که باید زباله‌های خود را در مکان مشخصی قرار بدهند، چه برسد که آن‌ها در خانه‌های‌شان زباله‌های غیرقابل بازیافت و یا قابل بازیافت را از هم‌دیگر جدا کنند.

البته، رسانه‌ها نقش بسزایی برای بالا بردن آگاهی مردم را دارند.

یک محیط بدون زباله

به‌طور حتم این آرزوی هر انسان است که محیط زندگی‌اش عاری از هرگونه زباله باشد. تنها جمع‌آوری زباله و یا دفع آن، به بهبود محیط زیست کمک نمی‌کند. بلکه باید راه‌ها و روش‌های دیگری را نیز برای مقابله با انواع زباله‌ها پیدا کرد. بازیافت، روشی مناسب برای مقابله با انواع زباله‌‌هاست. البته زمانی بازیافت به‌خوبی صورت می‌گیرد که زباله‌ها در مبدا از هم‌دیگر تفکیک شوند.

براي دفع صحيح و بهداشتي زباله‌ها، بايد آن‌ها را، با توجه به اجزاي تشكيل‌دهنده‌اش، جداسازي كرد. زباله‌ها در يك دسته‌بندي كلي شامل زباله‌هاي‌ تر و خشك هستند؛ از زباله‌هاي‌ تر می‌توان به پوست ميوه، سبزيجات و… اشاره کرد و از زباله‌هاي خشك نیز می‌توان انواع فلزات، پلاستيك، پارچه، شيشه، چوب و كاغذ را نام برد. پس‌مانده‌هاي گياهي و حيواني براي ساخت كود و كمپوست استفاده مي‌شوند. به كود تهيه‌شده از مواد آلي موجود در زباله، كمپوست گفته مي‌شود. شيشه را براي تبديل و بازيافت آن و كاغذ را براي استفاده مجدد در ساخت كاغذ و مقوا بايد در محل‌هاي جداگانه گذاشت. با وارد کردن تغييراتي روي اين مواد به ظاهر بي‌مصرف مي‌توان از آن‌ها دوباره استفاده كرد. بازيافت ضايعاتي مثل المونیم، شيشه و كاغذ از لحاظ اقتصادي بسيار باصرفه است. ما معمولا به نامه‌ها و دست‌نوشته‌هاي به‌درد‌نخور و آگهي‌هاي تبليغاتي به‌عنوان خطري زيست محيطي فكر نمي‌كنيم و فقط وجود آن‌ها را مزاحم به‌حساب مي‌آوريم. ولي اگر يك‌سال تمام كاغذهاي ناخواسته جمع‌آوري شوند، معادل یک و نیم درخت خواهند بود. اگر همه افراد كشور اين كار را انجام دهند، مجموع كل آن به بیش از ميليون‌ها اصله درخت در سال مي‌رسد. كاغذ بازيافت‌شده مي‌تواند به سهولت و بدون افت كيفيت، جانشين كـاغـذ تـازه شود. روزنامه‌ها، راحت‌‌ترين مواد براي بازيافت كاغذ هستند.

براي توليد يك‌تن كاغذ جديد بايد 15درخت تنومند را قطع كنيم، در حالي‌كه براي تهيه همين مقدار كاغذ از كاغذ بازيافتي، احتياج به چوب نيست. در روش بازيافتي كاغذ، ميزان انرژي مورد نياز به یک‌چهارم و هم‌چنين آب مورد نياز در اين فرايند به كم‌تر از یک‌صدم ‌كاهش مي‌يابد.

قابل بازیافت‌ و غیرقابل بازیافت‌

شيشه‌ها (شيشه مربا و مواد خوراكي)، نان، كاغذ و روزنامه، انواع فلزات ، پلاستيك و كيسه‌ها و ظروف پلاستيكي نوشابه، سرب، برخي مواد شيميايي، لاستيك موتر، چوب و بسياري مواد ديگر را طبق اصول خاصي مي‌توان بازيافت کرد. پارچه، باتري خشك، چيني شكسته، ملامين، انواع لامپ مهتابي، تيوپ‌هاي دارو و هم‌چنين ظروف رنگ و سموم، قابل بازيافت نيستند. مواد پلي‌مري كه شامل پلاستيك‌هاي گرمانرم، پلاستيك‌هاي سخت و خریطه‌های پلاستکی مي‌شوند هم از جمله زباله‌هايي هستند كه بيشترين آسيب را به محيط زيست وارد مي‌کنند.

مديريت زباله‌هاي خانگی

به‌طور حتم خانواده‌ها نقش مهمی در تولید زباله ‌دارند. با این‌حال در کنار این‌که هر خانواده روزانه مقداری زباله تولید می‌کند، اگر نحوه چگونگی برخورد با زباله‌ها را نیز بداند، بدون شک با مشکلات کم‌تری مواجه خواهیم شد. مصرف درست مي‌تواند تا حد زيادي هزينه‌هاي خانواده و مصرف آب و انرژي را پايين بياورد و از توليد بيش از اندازه زباله جلوگيري کند. براي مديريت زباله‌هاي منزل، در درجه اول مواد قابل تجزيه مثل پس‌مانده‌هاي آشپزخانه و مواد غذايي را از ساير مواد باید جدا کرد. اين مواد به سرعت تجزيه مي‌شوند و به طبيعت باز مي‌گردند. پس‌مانده‌هاي گياهي نيز به کود کمپوست تبديل مي‌شوند که براي اصلاح خواص خاک و جبران مواد غذايي از دست رفته مفيد است. روزنامه‌ها و کاغذهاي باطله و دفترچه‌هاي تمام‌شده نيز قابل بازيافت هستند که بايد جداسازي شوند. هم‌چنين شيشه‌هاي به دردنخور منزل علاوه بر قابليت مجدد تبديل به شيشه در صورت بازيافت‌، فضاي دفن زباله را نيز اشغال نمي‌کند. بنابراين شيشه‌ها را نيز باید در محل ديگري نگهداري کرد و وقتي انباشته شدند، آن را به کارگران شهرداری داد و يا به خريداران دوره‌گرد فروخت. ظروف و قوطي‌هاي فلزي و المونیم را نباید دور انداخت. بازيافت المونیم مي‌تواند تا 90درصد در مصرف انرژي لازم براي ساخت آن صرفه‌جويي کند و آلودگي مرحله توليد آن را نيز 95درصد کاهش دهد‌.

تاثیر بازیافت بر محیط زیست

منابع طبیعی شامل زمین، درختان، كان‌ها و آب می‌باشند. با استفاده بیشتر از یك‌بار از مواد، ما منابع طبیعی را حفظ می‌كنیم. در مورد كاغذ، بازیافت آن باعث ذخیره درختان و آب می‌شود. ساختن یك‌تن كاغذ از ذخایر بازیافت شده تا حدود ۱۷درخت را ذخیره و ۵۰درصد آب كم‌تری مصرف می‌کند.

بازیافت زباله در دیگر کشورها به‌خصوص کشورهای پیشرفته یکی از مسایل مهم زیست محیطی است. این در حالی است که تاکنون در کشور ما به آن زیاد پرداخته نشده است. حتا بیشتر مردم اطلاعات چندانی در این زمینه ندارند. استفاده بی‌رویه از پلاستیک در کشور ما یکی از مشکلات جدی می‌باشد که برای پیشگیری از آن کار مهمی صورت نگرفته است.

شاید ما هنوز به این نکته فکر نکرده‌ایم که زمانی منابعی که ما از آن استفاده می‌کنیم، به پایان خواهد رسید. پس باید در تلاش این باشیم که از زباله‌هایی که تولید می‌شود، بازیافت کنیم.

بدون شک رابطه‌ای مهم میان محیط زیست و بازیافت زباله‌ها وجود دارد. چه زباله‌هایی که قابل بازیافت هستند و چه آن‌هایی که قابل بازیافت نیستند. زباله‌های غیرقابل بازیافت اغلب برای محیط زیست مضر هستند و هرگز دوباره جذب طبیعت نمی‌گردند.

به باور کارشناسان محیط زیست، چنان‌چه تفکیک زباله از مبدا آغاز شود و مردم یاد بگیرند چگونه زباله‌ها را از هم جدا کنند، نه تنها کار کارگران و رفتگران راحت‌تر می‌شوند، بلکه کار بازیافت هم بهتر و سریع‌تر صورت می‌گیرد، لذا هر شهروند باید بداند که محیط زیست و زندگی‌اش بیش از هرچیزی نیاز به نگهداری و سلامت دارد که خود او نیز در این مسیر نقش اساسی بر عهده دارد. البته به اعتقاد کارشناسان این مساله به معنای شانه خالی کردن مسوولان ذی‌ربط از تفکیک و نحوه بهتر بازیافت زباله نیست، بلکه فقط می‌تواند آن‌ها را تا حدودی در راه رسیدن به اهداف بلندمدت در راستای حفظ محیط زیستی سالم و تمیز یاری کند. اما وظیفه و بار اصلی بر دوش مسوولان شهرداری است که آن‌ها باید تلاش بیشتری برای آموزش مردم و فرهنگ‌سازی به خرج دهند تا در نهایت همه به‌ سمت بهره‌وری بهتر، کاهش اثرات بد زیست محیطی حاصل از دفن پس‌مانده‌ها و تامین انرژی بیشتر از این «طلای کثیف» گام برداریم.

باوجود این، دولت باید راهکارها و برنامه‌هایی را برای بازیافت زباله در پیش بگیرد. زیرا در وضعیت کنونی که ما در آن قرار داریم و با رشد روزافزون جمعیت، و در کنار آن تولید بیش از حد زباله، مجبور هستیم تا راه‌‌حل‌هایی برای دفع و مقابله با زباله بیندیشیم.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *


*